Hội thảo khoa học quốc tế: "East Asia, South-East Asia, South Asia and West Asia (the Middle East) in Pan-European Thought, ca. 1900–1980"

Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á và Tây Á (Trung Đông) trong tư tưởng liên Âu trong khoảng 1900–1980

Hội thảo tập trung làm rõ cách Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á và Tây Á/Trung Đông được định hình và phản ánh trong tư tưởng liên Âu từ khoảng năm 1900 đến năm 1980, trong bối cảnh chủ nghĩa đế quốc, phi thực dân hóa, xung đột toàn cầu và quá trình hội nhập châu Âu. Hội thảo mời các tham luận nghiên cứu những giao lưu và tương tác về tư tưởng, chính trị, văn hóa và thể chế, qua đó các khu vực này đã góp phần định hình những quan niệm khác nhau và cạnh tranh nhau về bản sắc, biên giới và vị thế của châu Âu trên thế giới.

Gửi bài tham luận
Hạn chót: 21 tháng 9, 2026

Hội thảo kéo dài hai ngày: 14 - 15 tháng 6, 2027

Sự kết thúc của chủ nghĩa đế quốc châu Âu

Trong những “đại tự sự” lịch sử về quá trình hội nhập châu Âu thời kỳ đầu, sự khởi đầu của quá trình hội nhập Tây Âu này thường được mô tả, nếu không phải như một “sự ra đời hoàn toàn không có tiền lệ”, thì ít nhất cũng là một “sự chuyển tiếp tương đối thuận lợi” của các quốc gia Tây Âu sau khi chủ nghĩa đế quốc châu Âu kết thúc. Cách nhìn nhận hội nhập châu Âu như một hiện tượng “hậu thuộc địa” này không hẳn là sai, nhưng chưa đầy đủ. Trong vài thập niên qua, giới nghiên cứu ngày càng thừa nhận rộng rãi rằng dự án hội nhập châu Âu, một phần, bắt nguồn từ những nỗ lực nhằm duy trì và kéo dài chủ nghĩa đế quốc hiện đại của Tây Âu. Những công trình mang tính đột phá của, chẳng hạn, Karis Muller, Thérèse Bitsch và Gérard Bossuat, cùng nhiều học giả khác trong những năm 2000, đã được tiếp nối vào năm 2014 bởi chuyên khảo có ảnh hưởng mang tên Eurafrica: The Untold History of European Integration and Colonialism của Peo Hansen và Stefan Jonsson. Tác động của nghiên cứu của Hansen và Jonsson được mô tả là một sự chuyển dịch trong cách nhìn nhận lịch sử hội nhập châu Âu theo hướng tiếp cận của Milward, qua đó căn bản điều chỉnh cách giới học thuật hiểu về dự án châu Âu thời kỳ đầu. Tương tự như cách công trình của Alan Milward về hội nhập châu Âu thời kỳ đầu, với luận điểm coi đây là một “sự cứu vãn” nhà nước dân tộc Tây Âu, từng tạo ra bước chuyển đối với thế hệ học giả trước đó, lăng kính Eurafrica đã thách thức và định hình lại những cách diễn giải về nguồn gốc của dự án châu Âu. Những phương diện thuộc địa trước đây bị bỏ sót nay đã trở nên rõ nét. Tuy nhiên, cho đến nay, phần lớn các nghiên cứu vẫn tập trung vào trường hợp “Eurafrique” vốn đã tương đối được biết đến rộng rãi. Vì vậy, thảo luận quốc tế về phi thực dân hóa và các quá trình hội nhập châu Âu gần như hoàn toàn dựa trên mục tiêu của Pháp, và ở mức độ thấp hơn là của Bỉ, nhằm ngăn chặn làn sóng phi thực dân hóa bằng cách đưa các quan niệm đế quốc vào những kế hoạch hội nhập châu Âu.

Diễn giả chính

Jane Burbank và Frederick Cooper, đồng tác giả cuốn Post-Imperial Possibilities: Eurasia, Eurafrica, Afroasia, do Princeton University Press xuất bản năm 2023.

Mở rộng thảo luận hiện nay về lịch sử đan xen của quá trình phi thực dân hóa

Mục tiêu của hội thảo “Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á và Tây Á (Trung Đông) trong tư tưởng liên Âu trong khoảng 1900–1980” là mở rộng những thảo luận hiện nay về lịch sử đan xen giữa quá trình phi thực dân hóa và tư tưởng liên Âu, vượt ra ngoài phạm vi tập trung chủ yếu vào Cộng đồng châu Âu và Eurafrica. Đặc biệt, hội thảo hướng tới việc tìm hiểu khát vọng tự chủ ngày càng gia tăng ở Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á và Tây Á đã tác động như thế nào đến tư duy liên Âu và những quan niệm về trật tự châu Âu trong khoảng từ năm 1900 đến năm 1980, bao gồm cả “Trật tự Mới” của Đức Quốc xã. Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những hệ quả của các vấn đề sau đối với chủ nghĩa liên Âu:

 * sự đan xen giữa chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa cộng sản ở châu Á;
 * nỗi lo ngại về “mối hiểm họa da vàng”;
 * các phong trào liên quốc gia, chẳng hạn như chủ nghĩa liên Hồi giáo;
 * ý nghĩa toàn cầu của tình đoàn kết Á–Phi;
 * các thể chế “châu Âu” và di sản của những cấu trúc đế quốc.

Trong bối cảnh này, khái niệm “châu Âu” không chỉ giới hạn ở Cộng đồng châu Âu, mà còn bao hàm Liên minh Pan-Europa của Coudenhove-Kalergi, “Trật tự Mới” của Đức Quốc xã, cũng như các tổ chức như Hội Quốc Liên, Liên Hợp Quốc và OEEC/OECD. Một hướng tiếp cận thú vị khác có thể là lập trường của các quốc gia thuộc Khối Thịnh vượng chung ở Đông Á, Đông Nam Á và Nam Á trước những nỗ lực của Vương quốc Anh trong những năm 1960 nhằm gia nhập Cộng đồng châu Âu.

Chương trình hội thảo (dự kiến)
Thứ Hai, ngày 14 tháng 6, 2027
14:00–16:00: Phiên thảo luận thứ nhất tại Đại học Amsterdam
16:30: Bài thuyết trình chính
Sau đó là tiệc tối hội thảo

Thứ Ba, ngày 15 tháng 6 năm 2027
09:30–17:00: Các phiên thảo luận diễn ra trong ngày

Khi xây dựng chương trình, Ban Tổ chức đã tính đến lịch của Hội thảo của Hội đồng Nghiên cứu châu Âu (Council for European Studies – CES), dự kiến diễn ra tại Đại học Leiden từ ngày 16 đến ngày 18 tháng 6 năm 2027.

Châu Âu như một nút trong mạng lưới giao thoa toàn cầu

Chúng tôi hoan nghênh các đề xuất tham luận có cách tiếp cận xuyên quốc gia, trong đó xem châu Âu như một nút kết nối trong mạng lưới giao thoa toàn cầu.

Một số chủ đề tham luận có thể bao gồm:

Liên minh Pan-Europa của Coudenhove-Kalergi; Các quan niệm của chủ nghĩa phát xít và Chủ nghĩa Quốc xã về sự thống nhất châu Âu và chủ nghĩa đế quốc hải ngoại; Kế hoạch Marshall thời hậu chiến và nền độc lập của Indonesia; Công ước về Quyền con người của Hội đồng châu Âu.

Thông tin nộp bài

Vui lòng gửi tóm tắt tham luận (tối đa 300 từ) và tiểu sử ngắn chậm nhất vào thứ Hai, ngày 21 tháng 9 năm 2026, tới địa chỉ n.kurnaz@uva.nl, với tiêu đề email: “Submission for CfP Pan-European Thought”. Ban Tuyển chọn sẽ thông báo kết quả cho các ứng viên trước ngày 12 tháng 10 năm 2026.

Ban Tổ chức – Nuri Kurnaz, MA và Dr. Robin de Bruin – đang cân nhắc việc gửi kỷ yếu hội thảo dưới hình thức một tuyển tập chuyên khảo do nhiều tác giả đóng góp tới một nhà xuất bản có uy tín.

Đối với các nhà nghiên cứu trẻ không có ngân sách nghiên cứu riêng, Ban Tổ chức có thể hỗ trợ một phần chi phí đi lại và lưu trú. Nếu có nhu cầu sử dụng khoản hỗ trợ này, vui lòng ghi rõ trong đề xuất tham luận.