ĐÁNH GIÁ HOẠT TÍNH KHÁNG KHUẨN CỦA TINH DẦU CHIẾT XUẤT TỪ VỎ QUẢ CÂY CHANH TA TẠI VƯỜN DƯỢC LIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC THÀNH ĐÔ

DOI: https://doi.org/10.58902/nckhpt.e-v2i2.383

Phí Thị Tuyết Nhung

Trường Đại học Thành Đô

Trịnh Thị Thu Huyền

Trường Đại học Thành Đô

Đỗ Thị Hồng Nhung

Trường Đại học Thành Đô

Đoàn Văn Thái

Trường Đại học Thành Đô

Trần Yến Nhi

Trường Đại học Thành Đô

Nguyễn Thị Trà Giang

Trường Đại học Thành Đô

PDF

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá sơ bộ hoạt tính kháng khuẩn của tinh dầu chiết xuất từ vỏ quả cây chanh ta (Citrus aurantifolia) thu hái tại Vườn Dược liệu, Trường Đại học Thành Đô. Tinh dầu được thu nhận bằng phương pháp ép cơ học với hiệu suất 0,29±0,03% (tính theo khối lượng nguyên liệu tươi). Kết quả phân tích thành phần hóa học cho thấy tinh dầu chứa chủ yếu D-limonene – hợp chất monoterpen. Hoạt tính kháng khuẩn được xác định thông qua giá trị nồng độ ức chế tối thiểu (MIC), nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC) và khảo sát khả năng diệt khuẩn theo nồng độ đối với ba chủng vi sinh vật kiểm định gồm Staphylococcus aureus ATCC 33591, Escherichia coli ATCC 25922 và Klebsiella pneumoniae ATCC 2146. Kết quả cho thấy tinh dầu có hoạt tính mạnh trên S. aureus (MIC = 62,5 μL/mL; MBC = 125 μL/mL), hoạt tính trung bình trên E. coli (MIC = MBC = 125 μL/mL) và hầu như không hiệu quả với K. pneumoniae. Thử nghiệm diệt khuẩn theo nồng độ ghi nhận hiệu ứng phụ thuộc nồng độ rõ rệt; tại nồng độ >2MIC, tinh dầu chanh gây giảm >2 log₁₀ CFU/mL, tương đương hiệu quả diệt khuẩn >99% đối với S. aureus và E. coli. Các kết quả này cho thấy tinh dầu chanh ta có tiềm năng ứng dụng làm tác nhân kháng khuẩn tự nhiên, đặc biệt đối với các chủng vi khuẩn Gram dương.

Từ khóa: Citrus aurantifolia; C. aurantifolia; Chanh ta; Chanh xanh; Kháng khuẩn; Phương pháp ép; Tinh dầu chanh.

Tài liệu tham khảo

Adokoh, C. K., Asante, D.-B., Acheampong, D. O., Kotsuchibashi, Y., Armah, F. A., Sirikyi, I. H., Kimura, K., Gmakame, E., & Abdul-Rauf, S. (2019). Chemical profile and in vivo toxicity evaluation of unripe Citrus aurantifolia essential oil. Toxicology Reports, 6, 692–702. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2019.06.020.

Aziz, Z. A. A., Ahmad, A., Setapar, S. H. M., Karakucuk, A., Azim, M. M., Lokhat, D., Rafatullah, Mohd., Ganash, M., Kamal, M. A., & Ashraf, G. M. (2018). Essential Oils: Extraction techniques, pharmaceutical and therapeutic potential - A Review. Current Drug Metabolism, 19(13), 1100–1110. https://doi.org/10.2174/1389200219666180723144850.

Bousbia, N., Abert Vian, M., Ferhat, M. A., Petitcolas, E., Meklati, B. Y., & Chemat, F. (2009). Comparison of two isolation methods for essential oil from rosemary leaves: Hydrodistillation and microwave hydrodiffusion and gravity. Food Chemistry, 114(1), 355–362. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2008.09.106.

Della Porta, G., Taddeo, R., D’Urso, E., & Reverchon, E. (1998). Isolation of clove bud and star anise essential oil by supercritical CO2Extraction. LWT - Food Science and Technology, 31(5), 454–460. https://doi.org/10.1006/fstl.1998.0381.

Dosoky, N. S., & Setzer, W. N. (2018). Biological activities and safety of Citrus spp. essential oils. International Journal of Molecular Sciences, 19(7), 1966. https://doi.org/10.3390/ijms19071966.

Fornari, T., Vicente, G., Vázquez, E., García-Risco, M. R., & Reglero, G. (2012). Isolation of essential oil from different plants and herbs by supercritical fluid extraction. Journal of Chromatography A, 1250, 34–48. https://doi.org/10.1016/j.chroma.2012.04.051

Guan, W., LI, S., Yan, R., Tang, S., & Quan, C. (2007). Comparison of essential oils of clove buds extracted with supercritical carbon dioxide and other three traditional extraction methods. Food Chemistry, 101(4), 1558–1564. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.04.009.

Lemes, R. S., Alves, C. C. F., Estevam, E. B. B., Santiago, M. B., Martins, C. H. G., Santos, T. C. L. DOS, Crotti, A. E. M., & Miranda, M. L. D. (2018). Chemical composition and antibacterial activity of essential oils from Citrus aurantifolia leaves and fruit peel against oral pathogenic bacteria. Anais Da Academia Brasileira de Ciências, 90(2), 1285–1292.

Oikeh, E. I., Oviasogie, F. E., & Omoregie, E. S. (2020). Quantitative phytochemical analysis and antimicrobial activities of fresh and dry ethanol extracts of Citrus sinensis (L.) Osbeck (sweet Orange) peels. Clinical Phytoscience, 6(1), 46. https://doi.org/10.1186/s40816-020-00193-w

Oluwatobi, F., Afolabi, O., Okiki, P., Adeniyi, F., & Akpor, O. (2023). Bioactive properties of the extracts of peels, pomace, seeds, and essential oils of Citrus limon and Citrus aurantifolia. Journal of Applied Biology & Biotechnology. https://doi.org/10.7324/JABB.2023.143783.

Permadi, N., Nurzaman, M., Doni, F., & Julaeha, E. (2024). Elucidation of the composition, antioxidant, and antimicrobial properties of essential oil and extract from Citrus aurantifolia (Christm.) Swingle peel. Saudi Journal of Biological Sciences, 31(6), 103987. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2024.103987.

Putnik, P., Bursać Kovačević, D., Režek Jambrak, A., Barba, F., Cravotto, G., Binello, A., Lorenzo, J., & Shpigelman, A. (2017). Innovative “Green” and novel strategies for the extraction of bioactive added value compounds from Citrus wastes—A Review. Molecules, 22(5), 680. https://doi.org/10.3390/molecules22050680.

Thao, L. T. T., & Ngoc, V. B. (2022). Ly trich tinh dau tu vo chanh (Citrus Aurantfolia L.). Tap chi cong thuong, 22, 368–373.