KHAI THÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA MƯỜNG TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI KHU VỰC LẠC SƠN, TỈNH PHÚ THỌ

DOI: https://doi.org/10.58902/nckhpt.e-v2i2.446

Nguyễn Văn Lại

Trường Đại học Thành Đô

PDF

Nghiên cứu phân tích việc khai thác giá trị văn hóa Mường trong phát triển du lịch tại khu vực Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ, trên cơ sở tổng hợp tư liệu nghiên cứu địa phương, thống kê mô tả giai đoạn 2022–2025 và đối chiếu tài liệu học thuật, văn bản chính thức. Kết quả cho thấy nhà sàn, Mo Mường, cồng chiêng, hát Thường rang, Bộ Mẹng, lễ hội đình Khói và nghề thủ công tạo nền tảng cho du lịch cộng đồng; di tích khảo cổ và cảnh quan hồ Cánh Tạng bổ sung khả năng liên kết sản phẩm. Theo số liệu nghiên cứu, lượt khách du lịch và doanh thu từ du lịch có tăng, nhưng dịch vụ còn nhỏ lẻ, năng lực phục vụ và liên kết thị trường hạn chế. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất phát triển sản phẩm văn hóa gắn với quyền quyết định của cộng đồng, chuẩn hóa dịch vụ, truyền dạy di sản và điều phối liên xã. Đóng góp của nghiên cứu là làm rõ các điều kiện chuyển giá trị văn hóa thành sản phẩm du lịch, đồng thời phân biệt tăng trưởng doanh thu với hiệu quả bảo tồn và phân phối lợi ích. Các kết quả định lượng được diễn giải trong phạm vi dữ liệu hiện có, không dùng để khẳng định tác động nhân quả.

Từ khóa: Du lịch cộng đồng; Du lịch văn hóa; Giá trị văn hóa Mường; Lạc Sơn; Phát triển bền vững.

Tài liệu tham khảo

Cuc Quan ly tai nguyen nuoc (2025). Phat huy toi da hieu qua cua cong trinh thuy loi trong diem ho Canh Tang. Truy cap ngay 28 thang 10 nam 2026 tu https://dwrm.mae.gov.vn/Pages/chi-tiet-tin-tuc.aspx?ItemID=15719.

Dangi, T. B., & Jamal, T. (2016). An integrated approach to “sustainable community-based tourism”. Sustainability, 8(5), Article 475. https://doi.org/10.3390/su8050475.mdpi.com

Huong, D. T. T. (2019). Van hoa Muong - Phat trien san pham du lich o Hoa Binh. Tap chi Du lich. Truy cap ngay 30 thang 10 nam 2026 tu https://tapchidulich.net.vn/van-hoa-muong-phat-trien-san-pham-du-lich-o-hoa-binh.html

Huong, H. T. T. (2022). Danh gia tac dong cua du lich cong dong den bao ton van hoa toc nguoi o khu vuc ho Hoa Binh va de xuat quy trinh bao ton ben vung. HNUE Journal of Science: Social Sciences, 67(2), 82–93. https://doi.org/10.18173/2354-1067.2022-0024

Huong, H. T. T., & Thieu, N. D. (2021). Mo hinh bao tang sinh thai cong dong Muong: Giai phap cho phat trien du lich cong dong gan voi bao ton va phat huy van hoa toc nguoi vung long ho Hoa Binh. Tap chi Nghien cuu Dia ly nhan van, (1), 29–39. https://doi.org/10.67916/dlnv.2021.1.271

International Council on Monuments and Sites. (2022). ICOMOS international charter for cultural heritage tourism (2022): Reinforcing cultural heritage protection and community resilience through responsible and sustainable tourism management. https://admin.icomos.org/wp-content/uploads/2023/01/eng-spa_ICHT_Charter.pdf.

Tramy, N., Hales, R., & Lohmann, G. (2019). Collaborative marketing for the sustainable development of community-based tourism enterprises: A reconciliation of diverse perspectives. Current Issues in Tourism, 22(18), 2266–2283. https://doi.org/10.1080/13683500.2018.1446919.

Tuyen, Q. D., Xuan, N. T. Q., Hoang, N. V., Vang, D. Q., & Nhan, T. T. (2023). Toward sustainable community-based tourism development: Perspectives from local people in Nhon Ly coastal community, Binh Dinh province, Vietnam. PLOS ONE, 18(10), Article e0287522. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287522

Quoc hoi. (2017). Luat Du lich so 09/2017/QH14 ngay 19 thang 6 nam 2017.

Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005.

Salazar, N. B. (2012). Community-based cultural tourism: Issues, threats and opportunities. Journal of Sustainable Tourism, 20(1), 9–22. https://doi.org/10.1080/09669582.2011.596279.

Scheyvens, R. (1999). Ecotourism and the empowerment of local communities. Tourism Management, 20(2), 245–249. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(98)00069-7.

Thu tuong Chinh phu. (2024). Quyet dinh so 694/QD-TTg ngay 18 thang 7 nam 2024 ve viec xep hang di tich quoc gia dac biet.

Thu tuong Chinh phu. (2025). Quyet dinh so 2531/QD-TTg ngay 19 thang 11 nam 2025 phe duyet nhiem vu lap quy hoach bao quan, tu bo, phuc hoi Di tich khao co quoc gia dac biet Hang xom Trai va Mai da lang Vanh, tinh Phu Tho.

Tosun, C. (2000). Limits to community participation in the tourism development process in developing countries. Tourism Management, 21(6), 613–633. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(00)00009-1.

Tuyen, Q. D., Xuan, N. T. Q., Thanh, V. V., & Nghi, N. H. (2026). Exploring identity and participation in community-based tourism through Q-methodology: Discursive negotiations within Vietnam’s minority communities. Sustainable Development. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/sd.70819.

Uy ban Thuong vu Quoc hoi. (2025). Nghi quyet so 1676/NQ-UBTVQH15 ngay 16 thang 6 nam 2025 ve viec sap xep cac don vi hanh chinh cap xa cua tinh Phu Tho nam 2025.

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://www.unesco.org/en/legal-affairs/convention-safeguarding-intangible-cultural-heritage.

Tung, Q. (2025). Bao ton Di tich khao co quoc gia dac biet Hang xom Trai va Mai da lang Vanh. Truy cap ngay 01 thang 9 nam 2026 tu https://baotanglichsuquocgia.vn/vi/Articles/3091/75991/bao-ton-di-tich-khao-co-quoc-gia-djac-biet-hang-xom-trai-va-mai-dja-lang-vanh.html

Tung, T. T., & Doan, T. T. (2021). Phat trien du lich cong dong nham tao sinh ke ben vung o tinh Hoa Binh. Kinh te va Du bao, (27). Truy cap ngay 30 thang 10 nam 2026 tu https://nghiencuu.tapchikinhtetaichinh.vn/phat-trien-du-lich-cong-dong-nham-tao-sinh-ke-ben-vung-o-tinh-hoa-binh-81634.html

UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. Truy cap ngay 29 thang 9 nam 2026 tu https://www.unesco.org/en/legal-affairs/convention-safeguarding-intangible-cultural-heritage.