HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ VỀ PHÁT TRIỂN VÀ SỬ DỤNG Ô TÔ ĐIỆN, Ô TÔ HYBRID (BEV & HEV) TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI XANH

DOI: https://doi.org/10.58902/nckhpt.e-v2i2.437

Trần Thế Hưởng

Trường Đại học Thành Đô

PDF

Chuyển đổi xanh trong giao thông vận tải làm gia tăng nhu cầu hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh phương tiện điện hóa tại Việt Nam. Bài viết đánh giá mức độ hoàn thiện của khung pháp lý đối với ô tô điện chạy pin (BEV) và các dạng ô tô hybrid điện (HEV), gồm MHEV, FHEV và PHEV, theo tiếp cận vòng đời phương tiện. Trên cơ sở phân tích pháp luật và chính sách đến tháng 10/2026, nghiên cứu sử dụng bốn tiêu chí: (i) mức độ đầy đủ và bao phủ; (ii) tính thống nhất, đồng bộ; (iii) tính phù hợp với thực tiễn phương tiện điện hóa, trong đó xem xét sự tương thích của quy định với đặc tính công nghệ, mục tiêu môi trường, yêu cầu hạ tầng và mức độ rõ ràng trong phân định trách nhiệm; (iv) kỹ thuật pháp lý, bao gồm mức độ cụ thể, mức độ xác định và khả năng chuyển quy định thành thủ tục, quy trình pháp lý. Kết quả cho thấy khung pháp lý đã bao phủ tương đối rộng các khâu quản lý phương tiện, thuế, điện lực, môi trường và EPR, nhưng mức độ hoàn thiện chưa đồng đều theo bốn tiêu chí nêu trên. Bài viết đề xuất hai nhóm giải pháp: (1) sửa đổi, bổ sung và liên thông các quy định trong khung pháp lý về phân loại công nghệ, hạ tầng sạc và quản trị vòng đời pin; (2) bảo đảm điều kiện hoàn thiện khung pháp lý thông qua nâng cao nhận thức của người có thẩm quyền, phát triển nhân lực tham gia xây dựng pháp luật và tăng cường cơ sở vật chất, dữ liệu, công cụ kỹ thuật phục vụ hoạt động xây dựng pháp luật.

Từ khóa: BEV; EPR; Hạ tầng sạc; HEV; Hoàn thiện khung pháp lý; Khung pháp lý; Phương tiện điện hóa.

Tài liệu tham khảo

Bo Giao thong van tai. (2024). Thong tu so 53/2024/TT-BGTVT ngay 15 thang 11 nam 2024 quy dinh ve phan loai phuong tien giao thong duong bo va dau hieu nhan biet xe co gioi su dung nang luong sach, nang luong xanh, than thien moi truong.

Bo Xay dung. (2026). Thong tu so 45/2026/TT-BXD ngay 30 thang 6 nam 2026 sua doi, bo sung mot so dieu cua cac thong tu trong linh vuc dang kiem phuong tien giao thong duong bo.

Chinh phu. (2025). Nghi dinh so 360/2025/ND-CP ngay 31 thang 12 nam 2025 quy dinh chi tiet thi hanh mot so dieu cua Luat Thue tieu thu dac biet.

Chinh phu. (2026). Nghi dinh so 110/2026/ND-CP ngay 1 thang 4 nam 2026 quy dinh chi tiet thi hanh mot so dieu cua Luat Bao ve moi truong ve trach nhiem tai che san pham, bao bi va trach nhiem xu ly chat thai cua nha san xuat, nhap khau.

Dung, N. T., & An, C. T. T. (2022). Legal and policy framework on green energy in Vietnam: With a focus on electric and hydrogen vehicles. In K.-H. Kim (Ed.), Legal and policy framework on future green energy in Asia: With a focus on hydrogen and electric vehicles (pp. 261–296). Korea Legislation Research Institute.

European Parliament, & Council of the European Union. (2023a). Regulation (EU) 2023/1542 of the European Parliament and of the Council of 12 July 2023 concerning batteries and waste batteries, amending Directive 2008/98/EC and Regulation (EU) 2019/1020 and repealing Directive 2006/66/EC. Official Journal of the European Union, L 191, 1–117. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/oj/eng.

European Parliament, & Council of the European Union. (2023b). Regulation (EU) 2023/1804 of the European Parliament and of the Council of 13 September 2023 on the deployment of alternative fuels infrastructure, and repealing Directive 2014/94/EU. Official Journal of the European Union, L 234, 1–47. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1804/oj/eng.

Hiep, D. V., Nam, T. H., Tuan, N. A., Hung, T. M., Duc, N. V., & Tung, H. (2023). Assessment of electric two-wheelers development in establishing a national e-mobility roadmap to promote sustainable transport in Vietnam. Sustainability, 15(9), Article 7411. https://doi.org/10.3390/su15097411.

Hiep hoi cac Nha san xuat O to Viet Nam. (2026). Bao cao ban hang VAMA thang 12 nam 2025 (So 011301/2026/VAMA). Truy cap ngay 30 thang 9 nam 2026 tu http://vama.org.vn/Data/upload/files/2025/B%C3%A1o%20c%C3%A1o%20b%C3%A1n%20h%C3%A0ng/Cover%20Letter%20Sales%20report%20-%20Dec%20(VIE).pdf.

Huong, L., Yang, Z., & Posada, F. (2026). Policies to advance electric vehicles in Vietnam. Truy cap ngay 30 thang 9 nam 2026 tu https://theicct.org/publication/policies-to-advance-electric-vehicles-in-vietnam-may26/.

International Electrotechnical Commission. (2024). Repurposing of secondary batteries—Part 1: General requirements (IEC 63330-1:2024). Truy cap ngay 30 thang 9 nam 2026 tu https://webstore.iec.ch/en/publication/66561.

Quoc hoi. (2020). Luat Bao ve moi truong so 72/2020/QH14 ngay 17 thang 11 nam 2020.

Quoc hoi. (2024a). Luat Dien luc so 61/2024/QH15 ngay 30 thang 11 nam 2024.

Quoc hoi. (2024b). Luat Duong bo so 35/2024/QH15 ngay 27 thang 6 nam 2024.

Quoc hoi. (2024c). Luat Trat tu, an toan giao thong duong bo so 36/2024/QH15 ngay 27 thang 6 nam 2024.

Quoc hoi. (2025). Luat Thue tieu thu dac biet so 66/2025/QH15 ngay 14 thang 6 nam 2025.

Schröder, M., & Thuy, N. T. X. (2026). The electric vehicle transition as a green window of opportunity? The case of Vietnam. Innovation and Development. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/2157930X.2026.2619819

Thu tuong Chinh phu. (2022). Quyet dinh so 876/QD-TTg ngay 22 thang 7 nam 2022 phe duyet Chuong trinh hanh dong ve chuyen doi nang luong xanh, giam phat thai khi cac-bon va khi me-tan cua nganh giao thong van tai.

Thu tuong Chinh phu. (2026). Cong dien so 27/CD-TTg ngay 31 thang 3 nam 2026 ve thuc day phat trien ha tang tram sac xe dien tai cac khu chung cu.